Wyspa Kos to niewielka wyspa położona na Morzy Egiejskim blisko Turcji. Nie bez przyczyny mówi się, że to właśnie tutaj medycyna rozwinęła swoje skrzydła. Wynika to z dwóch powodów. Po pierwsze, opiekunem wyspy jest Asklepion, bóg i patron sztuki lekarskiej. To od niego wywodzi się nazwa miejsca. Po drugie, na Kos w 460 r.p.n.e. urodził się słynny Hippokrates, który od najmłodszych lat interesował się leczeniem.

Hippokrates przeprowadził wiele reform, wprowadził pojęcia i zasady, które do dziś są przestrzegane i mają istotne znaczenie we współczesnej medycynie. Jego dokonania są znane każdemu studentowi medycyny już od pierwszych zajęć na uniwersytecie.

Legenda mówi, że to właśnie na wyspie Kos 2500 lat temu sam Hipokrates zasadził słynne drzewo w centrum miasta Kos i to właśnie tam nauczał swoich uczniów. Naukowcy twierdzą, że drzewo ma przynajmniej 600 lat i chociaż jest imponujące to posadzono je przynajmniej półtora tysiąca lat po Hippokratesie. Nie zmienia to faktu, że jest to bardzo ciekawe miejsce na wyspie i że właśnie z tej legendy mieszkańcy wyspy są najbardziej dumni.

Kilka słów o samym Hippokratesie… Choć nauki Hippokratesa dziś nie wydają się niczym szczególnym, bo medycyna zdecydowanie się już rozwinęła, to jednak jest on uznawany za ojca medycyny. Jest to spowodowane faktem, ż w czasach swojej działalności jako pierwszy wprowadził wiele zasad, które po dziś dzień są bardzo doceniane w medycynie. Bardzo popularnymi sentencjami jego autorstwa były: „Po pierwsze nie szkodzić choremu” oraz „Zdrowie chorego najwyższym prawem”. Ojciec medycyny podkreślał ogromne znaczenie diety oraz higieny w działaniach prewencyjnych przeciw różnorodnym chorobom. Jego świadomość ludzkiego ciała i towarzyszących człowiekowi chorób była tak duża, że zdecydowanie odrzucił przekonanie traktujące epilepsję jako opętanie przed demonami. Zaskakujące jest, iż w tamtym okresie Hippokrates dokonał szczegółowego opisu amputacji kończyn oraz leczenia różnorodnych ran, a także opracował m.in. aparat mający pomagać w leczeniu skrzywienia kręgosłupa oraz prototyp obuwia ortopedycznego i protez kończyn. Jest także autorem wielu terminów, które po dziś dzień obecne są w medycznym słowniku, przykładowo: rak, prognosis, therapia, epidemia, diagnosis.

Wg. Hippokratesa lekarz powinien być bezinteresowny, wyrozumiały, skromny, czysty, uważny, rozumny, szybko się decydować, zachowywać się z godnością, być wolnym od przesądów, mówić zwięźle, wiedzieć, co jest pożyteczne, a co szkodliwe, zachowywać powagę i zimną krew oraz być gotowy do okazywania pomocy.

Hippokrates zmarł w 377 r. p.n.e. w Larysie (Tesalia), mając ogromną sławę i uznanie, zarówno wśród uczonych jak i ludności. Najważniejszym dziełem, które po sobie zostawił to tzw. Prognozy Koskie (nazwa pochodzi od wyspy Kos. Zawierają one całe ówczesne doświadczenie lekarskie ojca medycyny) oraz najsłynniejsza Przysięga (stanowi kanon etyki lekarskiej), a którą w starożytności składali lekarze i trwa to do dnia dzisiejszego. Jednak poddaje się pod wątpliwość jego autorstwo, ponieważ mówi się, że spisane zostały przez jego uczniów, już po śmierci nauczyciela.

Mimo to Hippokrates pozostawił po sobie wiele dzieł z dziedziny anatomii, patologii, chirurgii, położnictwa i różnych zabiegów lekarskich, które długo krążyły po całej Grecji.

Askepion na wyspie Kos

Najważniejszym stanowiskiem archeologicznym na Kos jest Asklepion, którego nazwa pochodzi od opiekuna wyspy, Asklepiosa, boga sztuki lekarskiej.

Kila słów o Asklepiosie…
Asklepios był synem boga Apolla i śmiertelniczki Koronis, która zmarła przy jego narodzinach. Nie miał łatwego dzieciństwa, gdyż ojciec go porzucił. Wychowały go zwierzęta: koza i pies. Później zainteresował się nim centaur Chiron, czyli pół człowiek, pół koń. Gdy był już młodzieńcem, ojciec wziął go do siebie. Od tego czasu mieszkał w pięknym pałacu. Pewne wydarzenie całkowicie zmieniło jego życie. Podczas spaceru zobaczył pełzającego węża. Oczywiście, nie zastanawiając się – zdeptał go. Dosłownie w tej samej chwili pojawił się kolejny, który podał martwemu magiczne zioło, a ten ożył. Od tego wydarzenia Asklepios bardzo interesował się możliwością uzdrawiania. Jego atrybutem jest laska i owinięty wokół niej wąż. To właśnie od niego zaczerpnięty jest dzisiejszy symbol medycyny.

Asklepion na Kos to ruiny pierwszego szpitala i dawne greckie sanatorium, które znajduje się ok. 4 km od centrum miasta Kos w otoczeniu lasów, a więc z dala od gwaru miasta i wszelkich zabudowań.

Asklepion składa się z 3 tarasów i legenda głosi, że jeśli przejdzie przez te wszystkie tarasy i wejdzie się na samą górę- to będzie się żyło w zdrowiu przez rok.

Poziomy połączone są schodami. Na najwyższym tarasie górowała świątynia Asklepiosa z II w. n.e. Na środkowym – najstarszy obiekt z IV wieku p.n.e. – świątynia Apollina i poświęcony mu ołtarz, a na najniższym, opasanym z trzech stron portykami, znajdowały się źródła lecznicze, pomieszczenia dla chorych, lekarzy i administracji. Pozostały z nich tylko resztki kolumn, fragmenty ołtarza i podesty.

Właśnie tutaj pod okiem Herodicusa uczył się wspomniany Hippokrates – ojciec medycyny. Asklepion został wzniesiony na wzgórzu w IV wieku p.n.e. Do dziś zachowały się jedynie pozostałości kilku świątyń i łaźni.

Dziś słynny Asklepion jest główna atrakcją wyspy. Można go zwiedzać cały dzień. Bilet wstępu kosztuje 8 euro.

Nie można na Kos i nie odwiedzić tego miejsca. To jak zwiedzać Ateny bez Akropolu. Wyspa Kos, podobnie jak inne greckie zakątki, zaskakuje pięknymi widokami, cudownym jedzeniem i życzliwością mieszkańców. Czasem wydaje się, że to ogromy greckich wspaniałości można się przyzwyczaić. Jednak nic bardziej mylnego. Każde nowe miejsce powoduje, że człowiek jeszcze bardziej zakochuje się w Grecji i za każdym razem odkrywa coś nowego. Dlatego bardzo zachęcam Was do zgłębiania swojej wiedzy na temat tej i innych pięknych greckich wysp. Może już niebawem będziesz mógł, Drogi Czytelnik wyruszyć we wspaniałą podróż.

Tekst i zdjęcia: Aleksandra z kanału Dio&Alex