„Najsilniej przemawia do duszy, bo streszcza w sobie wszystko, co najpiękniejsze wydała cywilizacja helleńska w zakresie sztuki plastycznej i całą potęgę greckiego geniuszu” pisał tak oto Sienkiewicz o Akropolu, który stał się dla niego natchnieniem i którego pragnął chłonąć całym ciałem i duszą. Spędził Sienkiewicz w Atenach dwa tygodnie. Czas ten wystarczył, aby jego duszą targać zaczęły sprzeczne uczucia, przepełniając jego serce zadumą i zachwytem. Jaki sekret okrył Sienkiewicz w Attyce? Pytanie nurtujące filozofów i pasjonatów współczesnej oraz antycznej Grecji zostało rozwiązane: „umiała być boską, nie przestając być ludzką” – Podkreślał Sienkiewicz w „Wycieczce do Aten” (Sienkiewicz, 1950, .242-243).

14 lutego w siedzibie Zespołu Szkół im. Zygmunta Mineyki przy Ambasadzie RP w Atenach odbył się wernisaż wystawy „Śladami Sienkiewicza”, poświęconej biografii i twórczości polskiego noblisty. Ekspozycja została przygotowana w 2016 roku przez Archiwum Państwowe w Siedlcach i Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk z okazji setnej rocznicy śmierci pisarza. W uroczystym otwarciu wystawy udział wzięli pracownicy Ambasady RP w Atenach, przedstawiciele Polonii, młodzież polska, rodzice i grono pedagogiczne.

Zorganizowanie wystawy było możliwe dzięki uprzejmości i wsparciu dyrektor szkoły, Beaty Panagiotopoulou. Mając na uwadze znaczącą rolę eksponowania polskiej tradycji dyrekcja szkoły organizuje różnorodne wydarzenia związane z polską oraz grecką tradycją. Stwarzając tym samym możliwość do wymiany doświadczeń oraz integracji środowiska lokalnego.

Chargé d’affaires Tomasz Wiśniewski wyraził zadowolenie, że otwarcie wystawy zostało dokonane w polskiej szkole w miejscu edukacji polskiej młodzieży. Zwrócił szczególną uwagę gości na konieczność nastawienia do pozycji Sienkiewicza. Wydające się na pozór trudne i skomplikowane powinny stanowić wartość autoteliczną dla młodego czytelnika i nie powinny być rozpatrywane w kategorii obowiązkowej lektury a jako płaszczyzna czerpania przyjemności oraz wiedzy. Podkreślała to także Pani Konsul, Joanna Matyjasiak, która wskazała na fakt, kształtowania poczucia tożsamości narodowej młodych Polaków przebywających na obczyźnie. Pozycje Sienkiewicza ukazane zostały jako utrwalenie zapomnianych już sformułowań i określeń. Ze względu na globalizację i tendencje do kształtowania współczesnego języka często pomijane i zapomniane już przez młodych ludzi słownictwo i wyrażenia zostały uwiecznione w sienkiewiczowskich pozycjach i pozostają przez to obecne we współczesnym świecie. Przekazane laureatom konkursów pozycje twórczości Sienkiewicza i propagowane podczas wystawy treści stwarzają możliwość zapoznania się z historią i tradycją języka polskiego co nieodzownie wpływa na kształtowanie się kompetencji językowych oraz poczucia tożsamości narodowej. Pani Konsul podkreślała kilkukrotnie ogromną rolę pozycji Sienkiewicza w czasach, kiedy dostęp do tekstów kultury był znacznie ograniczony a korzystanie z książek często ze względu na analfabetyzm było niemożliwe. Publikujący wówczas na łamach czasopism Sienkiewicz docierał do różnych środowisk społecznych i tak był propagowany wśród niepiśmiennej części polskiego społeczeństwa. Wartości przekazywane w jego pozycjach nadal pozostają aktualne i należy je propagować i przekazywać. Pan Tomasz Wiśniewski wielokrotnie podkreślał dualizm w definiowaniu słowa lektura. Chcąc w ten sposób zaznaczyć, iż pozycje Sienkiewicza nie mają stanowić lektury jako obowiązku ucznia w realizacji programu języka polskiego. Ważne natomiast, a jest to rola nauczycieli i rodziców było zaszczepienie w młodzieży chęci do sięgania po pozycję Sienkiewicza, które wymagają refleksji i skupienia. Jednak ich dogłębna analiza pozwala na indywidualne zobrazowanie sobie dziejów naszego narodu i zrozumienie wielu kwestii historycznych.

Wernisaż zorganizowany w siedzibie Zespołu Szkół im. Zygmunta Mineyki przy Ambasadzie RP w Atenach stał się płaszczyzną dla zainicjowania żywej lekcji historii. Bogusław Niemirka, główny organizator i autor wystawy, podczas swego przemówienia skupił uwagę na powiązaniach pisarza z Atenami i Grecją. Zaakcentował, że okres swych dwóch tygodni, które spędził Sienkiewicz w Atenach w listopadzie 1886 były dla niego czasem zachwytu, zdumienia i podziwem dla starożytnych dziejów. „Pisarz był zafascynowany Atenami, codziennymi wędrówkami po Akropolu i atmosferą tego miejsca. […] Choć nie był prymusem w szkole i nie garnął się do nauki greki z zamiłowania i zawodu przesiąkł tradycjami greckimi”. Badacz zachęcał do obejrzenia wystawy i poznawania twórczości H. Sienkiewicza. Apelował o to zwłaszcza do młodzieży: „Wystarczy tylko zacząć czytać jego dzieła, a później już trudno się oderwać” – przekonywał B. Niemirka.

Na wystawie przygotowanej w 100-lecie śmierci Sienkiewicza prezentowane są przede wszystkim materiały archiwalne. Wiele z nich dotyczy rodziny Sienkiewiczów wywodzącej się z Wielkiego Księstwa Litewskiego. Nazwisko Sienkiewicz pochodzi od zdrobniałego imienia Sieńko czyli Siemion. Przodkowie pisarza odnotowani zostali w dokumentach wojskowych i podatkowych już na początku XVI wieku. Z dokumentów zgromadzonych na wystawie wynika, że nie są prawdą pogłoski o pochodzeniu pisarza z zasymilowanej rodziny tatarskiej – taka rodzina Sienkiewiczów istniała na Litwie, ale nie miała nic wspólnego z antenatami pisarza. Jego przodkowie to przede wszystkim żołnierze, Sienkiewicz pisał o sobie, że jest pierwszym ze swojego rodu, który się z tej tradycji wyłamał. Jakie tradycje panowały w domu rodzinnym Sienkiewicz? Co nieodzownie wpłynęło na ukształtowanie jego twórczych tendencji? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi odnaleźli uczestnicy wystawy „Śladami Sienkiewicza”. Ekspozycja przedstawia m.in. dokumenty archiwalne dotyczące pisarza i jego rodziny, a także pierwodruki podstawowej części twórczości literackiej Sienkiewicza wydawane w różnych gazetach i w edycjach książkowych od 1869 do 1916 roku. Stanowiła zatem doskonałą płaszczyznę dla rozważań i refleksji koncentrujących się wokół twórczości i biografii polskiego noblisty.

Tekst, zdjęcia: Marzena Mavridis, Emilia Wieczorek

Wasza opinia