Kiedy słyszymy słowo: piramidy to przychodzi nam do głowy być może czasopismo wydawane dobre 20 lat temu – „Bogowie i faraonowie”. Można tam było zbierać figurki z podobiznami kultywowanych postaci. Oczywiście byli to egipscy bogowie i faraonowie. Dlatego też podjęty temat piramid w kontekście Grecji może odrobinę zaskakiwać, a jednak wszystko jest możliwe,

Piramidy, które można spotkać w starożytnym greckim krajobrazie, archeologów wciąż intrygują. Jednymi z najbardziej znanych są wciąż tajemnicze i zagadkowe „Piramidy Argolis”.

Prawie wszyscy słyszeli o piramidach w Egipcie. Warto wskazać, że najsłynniejszą ze wszystkich jest Wielka Piramida w Gizie, która ma 4600 lat. Jest zlokalizowana na obrzeżach Kairu. Piramida ta to najstarszy z Siedmiu Cudów Starożytnego Świata. Nawet ci, którzy przelotnie interesują się historią i archeologią zapewne o tym słyszeli.

Kiedy mówimy o piramidach możemy także na myśl przywodzić takie nazwy geograficzne jak: Mezopotamia czy Kambodża. Ale kiedy myślimy o tych imponujących zabytkach, zwykle nie przychodzi nam na myśl starożytna Grecja. Z Grecją kojarzy nam się nieodzownie Akropol.

Przez tysiące lat piramidy były największymi konstrukcjami stworzonymi przez człowieka. Dzięki swojemu podstawowemu trójkątnemu kształtowi umożliwiały „starożytnym inżynierom” budowę dużych oraz stabilnych i monumentalnych konstrukcji, które zachwycają do dziś.

Warto zaznaczyć, że w Grecji w regionie Argolid na wschodnim Peloponezie znajdują się budowle, które kształtem przypominają piramidy. Spowodowało to, że archeolodzy już od wielu lat zastanawiają się nad ich pochodzeniem, przeznaczeniem i tradycją.

Najlepiej zachowaną z nich jest tzw. Piramida Hellinikon. Jest ona położona na południowo-wschodnim krańcu równiny Argos. Wykonana została z dużych bloków z lokalnie pozyskiwanego szarego wapienia. Natomiast sama konstrukcja wznosi się na 3,5 metra Dla porównania, Wielka Piramida w Gizie, pierwotnie zbudowana jako grobowiec dla egipskiego faraona, miała początkową wysokość 146,5 metra! Zatem dysproporcja pomiędzy tymi piramidami, a może piramidą i piramidką jest ogromna. Jednak i jedno i drugie klasyfikuje się jako piramida. Inna zachowana „piramida” znajduje się w pobliskiej wiosce Ligourio. Warto zaznaczyć, że jest to stosunkowo blisko od starożytnego Sanktuarium Epidauros. To nie tylko dwa obszary, gdzie można spotkać piramidy, kolejne zostały zidentyfikowane w Kambia, również w Argolidzie i Viglafia w Lakonii.

Warto zauważyć, że chociaż omawiane budowle spotkały się ze stosunkowo dużym zainteresowaniem wśród współczesnych uczonych, niewiele o nich wiadomo. Aby sprawa była jeszcze trudniejsza, tylko jeden starożytny pisarz opisuje pojedynczy pomnik w kształcie piramidy w Argolidzie. Tym pisarzem był grecki geograf – Pausanias z II wieku naszej ery. W swoim krótkim opisie łączy budynek z legendarną walką o tron starożytnego Argos. Pisze o tym w następujący sposób:

„Na drodze z Argos do Epidauros po prawej stronie znajduje się budowla przypominająca piramidę, a na niej płaskorzeźbione tarcze w kształcie Argive. Tu toczyła się walka o tron między Proetem a Akrisiusem; walka, jak mówią, zakończyła się remisem, a potem nastąpiło pojednanie, ponieważ żaden z nich nie mógł odnieść decydującego zwycięstwa. Historia jest taka, że walczący i ich zastępy byli uzbrojeni w tarcze, które po raz pierwszy zostały użyte w tej bitwie. Dla tych, którzy padli po obu stronach, zbudowano tu wspólny grób, jako że byli współobywatelami i krewnymi”.

Odkryta przez niemieckiego archeologa Theodora Wieganda na początku XX wieku piramida w Hellenikon stała się przedmiotem intensywnych badań. Badania te były realizowane pod afiliacją Amerykańskiej Szkoły Studiów Klasycznych w Atenach w 1937 roku.

W swoim raporcie, który został wydany w 1938 r. L. Lord doszedł do wniosku, że piramidalne struktury zarówno w Hellenikon, jak i Ligourio mogły funkcjonować jako ufortyfikowane garnizony. Jego zdaniem mogły być używane do kontrolowania lub też nadzorowania otaczającej wsi. Ceramika wydobyta w piramidzie w Hellenikon, została datowana na wczesną epokę brązu. Co ciekawe, inne przedmioty ceramiczne okazały się mieć znacznie późniejsze pochodzenie, mianowicie z późnego okresu klasycznego, hellenistycznego i rzymskiego.

Natomiast w późniejszym badaniu przeprowadzonym w latach 90. przez greckich archeologów Ioannisa Liritzisa i Adamantiosa Sampsona oraz zespół z Muzeum Archeologicznego w Nafplio odkryto, że orientacja astronomiczna długiego korytarza wejściowego piramidy Hellenikon byłaby zgodna z wzniesieniem się pasa Oriona. Miało to miejsce ok. 2400-2000 pne. To zaskakujące odkrycie, bowiem w tym samym czasie miało miejsce wybudowanie wielkich piramid w Egipcie.

„Egipski związek” pozostaje jednak kontrowersyjny. Warto zaznaczyć, że wielu archeologów krytykuje metody badawcze i techniki datowania. Przez lata archeolodzy sugerowali szereg teorii, od strażnic dla egipskich najemników w Grecji po grobowce naśladujące starożytne egipskie pochówki.

To, czy istniały jakiekolwiek powiązania egipskie z tak zwanymi „Piramidami Argolis”, pozostaje otwartą kwestią, ale wydaje się, że kultowy kształt piramidy również znalazł zastosowanie we wczesnym świecie greckim. Jest to niewątpliwie ciekawe miejsce do odwiedzenia, które warto wpisać na swoją listę greckich pragnień.

A tytułem żartu: Grecja zatem da Ci wszystko, nawet egipskie piramidy!