Dzisiaj wspominamy jedno z ważniejszych świąt obchodzonych w Grecji. Dzień ten zwany jest dniem „OCHI” czyli „NIE” («Η ημέρα του ΟΧΙ») lub rocznica słowa „NIE” (Επέτειος του «’Οχι»). Οχι, Οχι, Οχι przywołuje nam w pamięci datę 28 października 1940 roku. Rok ten, był bez wątpienia ciężkim okresem dla wielu państw Europy a wreszcie i całego świata. Stało się to za sprawą Adolfa Hitlera, który 1 września 1939 rozpoczął agresję na naród polski a w konsekwencji doprowadził do działań zbrojnych w wielu krajach. W ich wyniku zginęło wielu ludzi różnych narodowości, inni potracili domy, tożsamość czy poczucie godności.

W związku z wydarzeniami roku 1940, które bezcześciły historię i tradycję wielu narodów wspomnieć należy o dniu szczególnie ważnym dla Greków. Obchodzone dzisiaj święto zostało uchwalone jako pamiątka wydarzeń II wojny światowej. Ówczesny premier Grecji Joannis Metaksas w dniu 28 października 1940 roku podjął znacząca dla narodu greckiego decyzję. Odrzucił bowiem ultimatum Mussoliniego, które dotyczyło przemarszu wojsk włoskich przez Grecję. Wypowiedziane przez J. Metaksasa stanowcze Οχι – nie, oznaczało jedno – przystąpienie Grecji do II wojny światowej.

Tak oto piękna Grecja, słynąca z mądrości, filozofii i nauki stała się częścią dramatu, który wypowiedział jeden człowiek. Grecko – włoskie walki toczyły się w trudnych, zimowych warunkach. Hellada zyskała wiele zwycięstw, które okupione zostały krwią greckich bohaterów. Owe zwycięstwa Grecji postrzega się w kategorii sukcesów taktycznych. W ich osiągnięciu pomogli w dużej mierze mieszkańcy terenów, które zdominowane zostały przez toczące się walki. Posiadając ogromne poczucie przynależności narodowej i kulturowej stawili się do walki. Byli to zwykli ludzie, którzy w zwyczajnym życiu nigdy nie znaleźliby się na froncie. Jednak wydarzenia 28 października 1940 były dla nich wezwaniem do spełnienia moralnego obowiązku. Mężczyźni rozpoczęli działania zbrojne, wzmacniając tym samym greckie wojsko. Kobiety natomiast zapewniały żywność, ubrania i transport niezbędnej do walki amunicji. Podejmowały się także opieki nad rannymi bohaterami. Jak podają jednak źródła historyczne, natarcie wojsk niemieckich w roku 1941 spowodowały kapitulację Grecji.

Rozważając o tym wyjątkowym dniu warto wskazać na wypowiedzi, które niewątpliwie zapisały się na kartach historii:

”Oddziały Hitlera straciły więcej życia jednego dnia na Krecie w Grecji niż zginęły w każdym jednym dniu w ciągu 15 miesięcy poprzedzających podbicie 15 innych krajów. Ogólnie jeden z dziesięciu Greków oddał życie podczas II wojny światowej” (Autor nieznany) Adolf Hitler miał wtedy powiedzieć powiedział: ”Grecki żołnierz przede wszystkim walczył z największą odwagą”, a Winston Churchill skomentował: ”Stąd nie powiemy, że Grecy walczą jak bohaterowie, ale że bohaterowie walczą jak Grecy”

A jak postrzegane jest święto Οχι dzisiaj? Co znaczy dla naszych przyjaciół Greków? Jakie wartości są w nich zakorzenione? Tematyka święta Οχι obecna jest w każdym greckim domu. To co zachwyca mnie w narodzie greckim to ich przynależność narodowa, ich zapierająca dech w piersiach miłość do kraju i duma z bycia Grekiem. Święto Οχι od wielu lat obchodzę na różne sposoby. Raz będąc z przyjaciółmi w ulubionej tawernie, innym razem robiąc piknik na plaży. Dzisiaj Οχι obchodzę z dala od mojej drugiej Ojczyzny. Jednak by poczuć tę magiczną chwilę poprosiłam przyjaciół Greków o odpowiedź na pytanie: Czym dla Ciebie jest Święto Οχι? Rozmowy były długie, pełne uniesień ale stanowiły dla mnie wspaniałą lekcję greckiej historii. Przedstawiam poniżej wybrane cytaty:

• „Jestem dumny z bycia Grekiem. Kiedy Albania i Turcja dała przyzwolenie na krzywdzenie milionów ludzi Grecja powiedziała Οχι. Postawa naszego narodu jest godna naśladowania. Ówczesna władza Grecji miała świadomość jakie będą konsekwencje tej decyzji jednak byli zbyt dumni, zbyt prawi aby schylić głowę przed nazizmem”
• „Dzisiaj jest dzień pomalowany na biało i niebiesko. Jak co roku, 28 października obchodzimy jeden z najważniejszych narodowych świąt Grecji, zwany Dniem OXI. To bardzo patriotyczne święto, ponieważ składa się hołd tym, którzy zginęli za wolność Grecji. Tego dnia w każdym mieście odbywają się parady studenckie, podczas których wybrani uczniowie z każdej szkoły dumnie spacerują z biało-niebieskimi flagami w dłoniach.”
• „Święto Οχι pozwala mówić nam o tym z czego jesteśmy dumni. Jestem dumny z ważnej pomocy, jakiej Grecja udzieliła w celu zakończenia tej okropnej wojny. To jest coś, czego dziś nie słyszysz często, ale taka jest prawda. I oczywiście dumna z wysiłku, jaki Grecja uczyniła w celu uratowania wielu Żydów.”
• „Grecja od zawsze kierowała się wartościami, dobrem i szacunkiem. Święto Οχι, które upamiętnia tak ważne wydarzenia jest tego doskonałym przykładem”.
• „Zostałem wychowany w duchu narodowych tradycji i szacunku dla historii oraz mojego narodu. Dzień Οχι to dzień, w którym malutka ale dobra Grecja wypowiada sprzeciw wielkiemu tyranowi”
• „Dzień Οχι to nie jest dzień zakończenia wojny, to jest dzień jej rozpoczęcia. To świadectwo wyrażenia bezpośredniego sprzeciwu wobec krzywdy i przemocy.”

Dzień Οχι bez wątpienia powoduje skrajne emocje – to żal, lęk, niezrozumienie, ale i duma, radość czy poczucie godności. To takie święto, podczas którego każdy z nas może uczyć się mówienia słowa NIE w sprawach ważnych, podczas kiedy innym dzieje się krzywda, kiedy łamane są prawa człowieka. Moi respondenci, bez wyjątku, przywoływali utwór, który towarzyszy im od dziecka podczas obchodów tego wyjątkowego dnia: „Βάζει ο Ντούτσε τη στολή του„ – Σοφία Βέμπο („Księżna wkłada mundur”), który dostępny jest tutaj:

* Składam w tym miejscu serdeczne podziękowania, wszystkim który poświecili mi swój czas i podzielili się rozważaniami dotyczącymi swojego narodu i historii: Sokrates, Evaggelos, Aris, Apostolos, Markos.

* Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στους Σωκράτη, Ευάγγελο, Άρη, Απόστολο και Μάρκο οι οποίοι μοιράστηκαν τις γνώσεις τους σχετικά με την πατρίδα τους και την ιστορία της

Emilia Wieczorek