Gofry – kto z nas nie uwielbia tego smaku. Zwykłe, z cukrem pudrem, z owocami i prostokątne. A może tak mogłyby być okrągłe, grube na 5 cm, z truskawkami, syropem owocowym, czekoladą i wielką gałką lodów z mastichą. Oczywiście! I to nie jedyna możliwość jaką oferuje tradycyjna kawiarnia Kipos, która mieści się w sercu Chanii, w Parku Miejskim. Kawiarnia ta zachwyca wszystkim, ale najbardziej smakami. Naturalnie znajdziemy w niej pyszne soki, kawy, herbaty, drinki i wiele innych napoi. Znajdziemy przepyszne lody, ciasta, kanapeczki, sałatki i wreszcie wafle. Wafle, które rozmiarami przypominają mały torcik. Czarują wyglądem, smakiem, zapachem. Opcji jest bardzo wiele: z pralinkami, z owocami, z lodami, z czekoladą, z miodem, z orzechami, z bakaliami. O kawiarni Kapos można powiedzieć, że trafiliśmy do kulinarnego raju, w którym obcować będziemy z klasą, elegancją i sztuką – nie tylko kulinarną.

Historia gofrów zaczyna się od starożytności. Słowo wafel, jakie znamy („waffle”), pojawiło się po raz pierwszy w języku angielskim w 1725 roku. Pochodzi od holenderskiego słowa wafel, które ma swoje korzenie w średniowiecznym słowie wafele. W słownikach można również znaleźć słowo wafel, które pojawiło się pod koniec XIII wieku oraz wcześniejsze francuskie słowo walfre z roku 1185, które oznaczało zarówno ciasto, jak i plaster miodu.

Według niektórych źródeł ideę „gofra” zapoczątkowali starożytni Grecy, którzy między dwoma gorącymi metalowymi płytami wypiekali coś w rodzaju ciasta. Danie odniosło wielki sukces i stopniowo rozprzestrzeniło się w całej Europie. Starożytni Grecy używali: mąki, wody lub mleka i jajek. To ciasto było następnie pieczone na ogniu, między żelaznymi talerzami ze specjalnymi długimi rączkami.

W średniowieczu „gofry”, które były bardzo podobne do opłatka komunijnego katolików, ale znacznie większe, przedstawiały obrazy religijne.

Pierwszy przepis na gofry sięga XIV wieku. W anonimowym rękopisie autor szczegółowo opisał przepis na gofry: „Ubij jajka w misce, dopraw solą i dodaj wino. Wrzuć trochę mąki i wymieszaj. Następnie stopniowo napełniaj po dwa żelazka naraz (…). Następnie zamknij żelazko i gotuj z obu stron. Jeśli ciasto nie odkleja się łatwo od żelazka, pokryj je (żelazka) najpierw kawałkiem tkaniny nasączonej olejem lub tłuszczem”.

Do XVI wieku obrazy Joachima de Beuckelaera, Pietera Aertsena i Pietera Bruegla wyraźnie przedstawiają nowoczesną formę przygotowywania wafli. W szczególności praca Bruegla pokazuje nie tylko robienia gofrów, ale także drobne szczegóły.

Kolejny przepis na gofry znajduje się w rękopisie pochodzącym z XVI wieku. Ten przepis wymienia inne składniki, takie jak cukier, masło, drożdże i niektóre przyprawy.

W połowie XVI wieku pojawiły się oznaki rosnącej popularności gofrów we Francji. Franciszek I, król z lat 1494–1547, o którym mówiono les aimait beacoup (bardzo je kochał), miał zestaw gofrownic odlanych z czystego srebra.

Na początku XVIII wieku cena cukru spadła, dzięki czemu gofry stały się dostępne dla prawie wszystkich. Niemcy stały się liderem w opracowywaniu i publikacji przepisów na gofry w XVIII wieku, wprowadzając gofry kawowe, gofry kardamonowe, gofry z gałką muszkatołową, ale także gofry posypane cukrem. W tym samym czasie Francuzi wprowadzili do gofrów ubite białka jaj, skórkę z cytryny, hiszpańskie wino i goździki. W rzeczywistości istniał przepis na gofry czekoladowe, zawierający: „trzy uncje czekolady startej i mieszanej z ciastem przed obróbka termiczną”.

W XIX wieku gofry były jednym z ulubionych słodyczy Europejczyków, ale – według źródeł – na początku XX wieku przepisy na gofry stały się rzadkością w książkach kucharskich i tylko 29 zawodowych rzemieślników gofrów pozostało w Paryżu.

Pierwszy komercyjny gofrownica elektryczna pojawiła się około 1918 roku. W połowie lat 30. XX wieku sucha mieszanka naleśników i gofrów była sprzedawana przez wiele firm, podczas gdy w 1953 pojawiły się pierwsze gofry mrożone. W tym samym czasie gofry były prezentowane na targach spożywczych, takich jak Expo 58 w Brukseli, Seattle World’s Fair w 1962 roku i dwa lata później na New York World’s Fair w USA.

Historyczna Kawiarnia „Kipos”, z szacunkiem dla historii tej wyjątkowej tradycji, sprowadziła do Chanii pierwszy przepis na własnoręcznie wypiekanego gofra! Pomysł wyszedł od Vassilisa Stathakisa, który sprowadzał składniki i dodatki do ciasta waflowego z Francji i Belgii.

W 2005 roku pierwszy festiwal gofrów w Grecji zorganizowała w Chanii Kawiarnia „Kipos”. Tytuł jest teraz przyznawany w Grecji na zasadzie franczyzy.

Ta zaskakująca historia wafla niewątpliwie jest doskonałą ciekawostka z pobytu w Kipos w Chanii. Zdecydowanie warto wybrać się do tego miejsca wieczorem. Wtedy bowiem zapalają się klimatyczne lampki i nastrój jest bardzo romantyczny. Dodatkowo na każdym stole stoi świeca o przepięknym, cytrynowym zapachu.

Być w Chanii i nie odwiedzić Kipos? – Nie ma takiej możliwości. Ach! Wafle są tak wielkie, że zdecydowanie zastąpią posiłek.