Zagłada Żydów, również Holocaust lub Holokaust, Shoah, Szoa – ludobójstwo około 6 milionów europejskich Żydów dokonane w czasie II wojny światowej przez III Rzeszę Niemiecką i wspierane w różnym stopniu przez uzależnione od niej państwa sojusznicze.

Holocaust to takie wydarzenia na kartach historii świata, które wywołuje żal, lęk, strach i przenikający smutek. Do dzisiaj w wielu wsiach, miastach i rodzinach pojawia się głuche pytanie: DLACZEGO? Na to pytanie nie odpowie nikt. Nie ma wyjaśnienia dla największej w historii zbrodni, która do dziś wstrząsa całym światem. To pytanie pojawia się także w wielu greckich zakątkach. Holokaust greckich Żydów był najciemniejszym epizodem nazistowskiej okupacji kraju. Jak wskazują dane historyczne około 59 000 greckich Żydów padło ofiarą Holokaustu, to stanowiło 83% tej grupy społecznej w Grecji w czasie II wojny światowej i niemieckiej okupacji.

Saloniki były ośrodkiem kulturalnym dla Żydów sefardyjskich, którzy zostali wygnani z Hiszpanii w 1492 roku. Miasto liczyło 50 000 Żydów, czyli około dwie trzecie ludności żydowskiej w Grecji. Żydzi z Salonik byli politycznie, ekonomicznie i społecznie dobrze zintegrowani ze społeczeństwem greckim.

Podczas okupacji niemieckiej (1941-1944) los Żydów w Salonikach został bestialsko znieważony. Naziści zamknęli ich w gettach, zmusili do noszenia żółtej gwiazdy na ubraniach i zakazali wstępu do miejsc publicznych. Żydowskie gazety zostały zamknięte, a synagogi, sklepy i szpitale splądrowane. Dokładnie tak jak w innych krajach. Wystarczy przypatrzeć się sytuacji życiowej Żydów w Polsce w tym okresie czasowym.

W 1942 r. Władze niemieckie przy pomocy władz lokalnych zburzyły starożytny cmentarz żydowski. Obecnie jest to siedziba kampusu Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach.

11 lipca 1942 r., w dzień, który stał się znany jako „Czarny Szabat”, żydowscy mężczyźni w wieku 18-45 lat zostali wezwani na plac Eleftherias na roboty przymusowe i zmuszeni do wykonywania upokarzających czynności fizycznych. Rok później około 54 000 Żydów wysłano do nazistowskich obozów zagłady, głównie Auschwitz-Birkenau. Ponad 90 procent ludności żydowskiej w mieście zostało zamordowanych.

W Tracji w 1943 r. Władze bułgarskie, które sprzymierzyły się z Niemcami, deportowały Żydów trackich i macedońskich do obozu zagłady w Treblince, z których przeżyło mniej niż 10 procent.

W Atenach włoskie siły okupacyjne nie brały udziału w deportacji Żydów do obozów. Jednak gdy 8 września 1943 r. Włochy poddały się aliantom, ich strefa okupacyjna została przekazana nazistom, którzy wsadzili Żydów do pociągów i wysłali ich na śmierć.

Miejscowa ludność w niewielkim stopniu uczestniczyła w niszczeniu społeczności żydowskiej. Około dwie trzecie ateńskich Żydów przeżyło wojnę dzięki odważnym działaniom arcybiskupa Aten- Damaskinosa i komisarza policji- Angelosa Everta, który wydał wiele fałszywych dowodów osobistych dla Żydów i błagał obywateli Aten o pomoc. Innym przykładem ogromnego heroizmu znajdujemy a na wyspie Zakynthos, gdzie burmistrz i biskup ukryli wszystkich – 275 – mieszkających tam Żydów.

Około 59 000 greckich Żydów zginęło podczas II wojny światowej, zamordowanych przez nazistów; około 83 procent całej populacji żydowskiej. Był to jeden z najwyższych odsetków w Europie. Historia ta odcisnęła piętno na wielu rodzicach. Do dziś pozostaje niezrozumiała i nigdy nie zostanie wytłumaczona.