Στη νοτιοανατολική Πολωνία, όπου συναντώνται οι ποταμοί Βιστούλα και Δουναϊετς (Dunajec), μπορείτε να βρείτε το Zalipie, ένα από τα πιο μοναδικά και όμορφα μέρη στην παλιά πολωνική ύπαιθρο.

Το μικρό χωριό βρίσκετε στο Νομό Μαλοπολσκα (Małopolska) 80 χλμ. ανατολικά της Κρακοβίας ( Kraków) και περίπου 30 χλμ. βόρεια του από το Τάρνοου (Tarnów) – τον πολωνικό θερμό πόλο αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αξιοθέατα της Πολωνίας .

zapipie2
Στο Zalipie, η λαϊκή τέχνη είναι πολύ πιο ζωντανή από ό, τι σε άλλες περιοχές της Πολωνίας. Το παραμυθένιο αυτό χωριό, με τα χαρακτηριστικά ξύλινα σπιτάκια του στολισμένα με ζωγραφιές λουλουδιών, θεωρείται ένα από τα πιο γραφικά χωριά της Πολωνίας. Από αχυρώνες, σπίτια και εσωτερικά κατοικιών μέχρι κοτέτσια, σπιτάκια σκύλων, πηγάδια και γέφυρες, όλα φέρουν ανθισμένες παραστάσεις, δημιουργώντας κυριολεκτικά μια πανδαισία χρωμάτων.

zapipie9

Το έθιμο του «στολισμού» των σπιτιών υπάρχει εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Σε εκείνες τις εποχές τα σπίτια στερούνταν καμινάδες και ο καπνός από τις εστίες του σπιτιού, που κυλούσε γύρω από το κεντρικό δωμάτιο, μαυρίζει το εσωτερικό. Για να φωτίσουν τα εσωτερικά των κατοικιών τους και να καλύψουν τους λεκέδες από τα μαγκάλια και τις σόμπες που κάπνιζαν διαρκώς οι γυναίκες και τα κορίτσια ζωγράφιζαν λευκές ασβέστες σε σκούρο τοίχο με αιθάλη.

zapipie3

Επειδή όμως οι γυναίκες δεν είχαν την ευχέρεια να αγοράσουν πινέλα και χρώματα, έφτιαχναν τις δικιές τους βούρτσες, χρησιμοποιώντας τα μαλλιά από τις ουρές των αγελάδων τους και το λίπος από τις ζύμες που έκαναν. Αργότερα οι γυναίκες όχι μόνο έμαθαν να κάνουν πιο λεπτές βούρτσες, αλλά άρχισαν να χρησιμοποιούν χρώμα και έτσι τα πρωτόγονα κηλίδες εξελίχθηκαν σε απλά λουλούδια, τριαντάφυλλα και λούπινα όπως είναι εκείνοι που ανθίζουν στα χωριά του χωριού και τους κήπους τους. Στη συνέχεια οι γιαγιάδες διδάσκουν την λαϊκή τέχνη στις κόρες και τις εγγονές και μέχρι τον 20ό αιώνα το έθιμο είχε εξελιχθεί πλήρως σε μια παράδοση ζωγραφικής των λεπτομερών χρωματιστών συνθέσεων λουλουδιών.

zapipie11

Σήμερα οι πιο ταλαντούχες γυναίκες της Zalipie όχι μόνο διακοσμούν τοίχους, ζωγραφίζουν λουλούδια γιρλάντες στα έπιπλα τους, το γυαλί και γύρω από τα παράθυρα και τις πόρτες. Επίσης, πλούσια διακοσμούν τα εξωτερικά σπίτια τους, τους αχυρώνες, τα κοτέτσια και τα σπίτια σκυλιών. Κάποιοι από αυτούς κάνουν όμορφα διακοσμητικά χαρτιά κρεμασμένα σε παράθυρα ή να εκτυπώσουν παραδοσιακές φορεσιές και τραπεζομάντιλα. Δεν υπάρχει όριο για τη φαντασία και την αυτο-έκφρασή τους, όπως είναι η τέχνη της καρδιάς και η τέχνη της εστίας και της οικοδόμησης.

zapipie6

Η ιδανικότερη στιγμή για να επισκεφθεί κάποιος το Zalipie είναι η άνοιξη , καθώς φιλοξενεί έναν διαγωνισμό του καλύτερα βαμμένου σπιτιού «Ζωγραφισμενο Σπιτι»(Malowana Chata) ο οποίο από το 1965 οργανώνει το Εθνογραφικό Μουσείο του Τάρνοου. Ο διαγωνισμός ξεκίνησε μετά το τέλος του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου του 1948 , στην προσπάθεια των τοπικών αρχών να καλύψουν τις ζημιές που προκάλεσε ο πόλεμος και να μη εξαφάνισή παράδοση της κάλυψης σπιτιών με φυτικά σχέδια.

zapipie12

Κάθε χρόνο, αμέσως μετά τη καθολική γιορτή της Αγίας Δωρεάς το Ιούνιο αλλιώς ”Boże Ciało” πολλές γυναίκες από το Zalipie και τα γύρω χωριά δημιουργούν νέα έργα τέχνης και μπαίνουν στα σπίτια και τα αγροκτήματα τους στο διαγωνισμό. Ο καθένας κερδίζει ένα βραβείο.

zapipie4

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Zalipie διαθέτει πολλά όμορφα διακοσμημένα κτήρια για περιήγηση στα αξιοθέατα. Ένα από αυτά είναι η καθολική ενοριακή εκκλησία με ζωγραφισμένο πρεσβυτέριο και συλλογή λειτουργικής ενδυμασίας κεντημένη από τοπικές γυναίκες.

zapipie10

Ένα άλλο είναι το Μουσείο Felicia Curyło, το πιο δημοφιλές τοπικό καλλιτέχνη. Ήταν εκείνη που η ίδια καταλείφθηκε από τέτοια μανία για τις «ανθισμένες διακοσμήσεις» που κάλυψε σχεδόν κάθε επιφάνεια του μικρού της σπιτιού, το οποίο πλέον αποτελεί μουσείο και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της λαϊκής αυτής τέχνης.

zapipie7

Ωστόσο, η πολιτιστική ζωή του χωριού επικεντρώνεται στο κτίριο του ”Σπίτι Ζωγράφων” (Dom Malarek). Εκεί μπορείτε όχι μόνο να θαυμάσετε ζωγραφισμένες ανθοδέσμες στους τοίχους ή να αγοράσετε αναμνηστικά, αλλά και να δείτε γυναίκες στις δουλειές τους για τις όμορφες τοπικές χειροτεχνίες

zapipie8

Το χωριό Zalipie αποτελεί ένα μοναδικό τουριστικό προορισμό . Όμως, παρά την ομορφιά και τη μοναδική του παράδοσή, το Zalipie δεν δέχεται πολλούς τουρίστες.

Μαρζένα Μαυρίδη