Το Ινστιτούτο Józef Piłsudski με έδρα τη Νέα Υόρκη, το οποίο μελετά τη σύγχρονη πολωνική ιστορία, ξεκίνησε μια σειρά εκδηλώσεων για τον εορτασμό της 80ης επετείου του.

Οι εορτασμοί άνοιξαν με την προβολή ενός ντοκιμαντέρ για τον Julian Stańczak, ενός διεθνώς αναγνωρισμένου Πολωνό ζωγράφο που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπό τη σκηνοθεσία του Tomasz Magierski και με τίτλο «Stańczak: To Catch the Light» η ταινία βασίζεται σε παλιές φωτογραφίες και αποσπάσματα ταινιών, μεταξύ άλλων από τη συλλογή του Ινστιτούτου Piłsudski, για να αφηγηθεί την αξιοσημείωτη ζωή του καλλιτέχνη.

Ο Julian Stanczak γεννήθηκε στην Borownica της Πολωνίας το 1928. Στις αρχές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου φυλακίστηκε σε ένα στρατόπεδο εργασίας στη Σιβηρία όπου και έχασε οριστικά τη χρήση του δεξιού του χεριού. Το 1942, σε ηλικία δεκατριών ετών, δραπέτευσε από τη Σιβηρία για να ενταχθεί στον στρατό των Anders στην Περσία. Αφού εγκατέλειψε το στρατό, πέρασε τα εφηβικά του χρόνια σε μια καλύβα σε έναν καταυλισμό Πολωνών προσφύγων στην Ουγκάντα όπου έμαθε να γράφει και να ζωγραφίζει με το αριστερό του χέρι. Ο διάσημος ζωγράφος πέρασε μερικά χρόνια στο Λονδίνο, πριν μετακομίσει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1950. Εκεί εγκαταστάθηκε στο Κλίβελαντ του Οχάιο όπου και δίδαξε για 7 χρόνια στην Ακαδημία Τέχνης του Σινσινάτ. Ως απάντηση στο έργο του Stanczak το περιοδικό Time επινόησε τον όρο op art, όπου χαρακτηρίζει τη γεωμετρική ακαμψία και τους διάφορους βαθμούς χρωματικής διαφάνειας που απεικονίζονται στους πίνακες του.

Το Ινστιτούτο Piłsudski, που ιδρύθηκε στις 4 Ιουλίου 1943, πήρε το όνομά του από τον πρώην Πολωνό στρατιωτικό ηγέτη και πολιτικό Józef Piłsudski που διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην νίκη της Πολωνίας επί τη Σοβιετική Ρωσία πριν από περισσότερο από έναν αιώνα. Ιδρύθηκε από μια ομάδα φίλων του Piłsudski και ηγέτες της πολωνικής κοινότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συλλογή του ινστιτούτου περιλαμβάνει περίπου 1 εκατομμύριο έγγραφα, 18.000 βιβλία, καθώς και φωτογραφίες, χάρτες και μετάλλια που σχετίζονται με την ιστορία της Πολωνίας.

Μάρκος Μαυρίδης