Όπως και στις περισσότερες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, τα Χριστούγεννα στην Πολωνία είναι μια γραφική και πολύ αγαπημένη γιορτή. Ωστόσο, ενώ οι γερμανικές παραδόσεις, (όπως η διακόσμηση των δέντρων) έχουν εξαπλωθεί ,τα πολωνικά έθιμα παραμένουν μοναδικά.

Οι περισσότερες από τις εορταστικές εκδηλώσεις λαμβάνουν χώρα στις 24 Δεκεμβρίου και παρόλο που η ημέρα δεν είναι επίσημη αργία στην Πολωνία, για τους Πολωνούς η παραμονή των Χριστουγέννων θεωρείται ως η σημαντικότερη ημέρα των εορτών. Η παραμονή των Χριστουγέννων πιστευόταν πως επηρέαζε όλο το νέο έτος και για τον λόγο αυτό έπρεπε να υπάρχει αρμονία και ειρήνη με όλα τα μέλη της οικογένειας.

t choinka

Ακόμη και σήμερα αυτή η μέρα είναι αφιερωμένη σε προετοιμασίες για το δείπνο της παραμονής των Χριστουγέννων οι οποίες φυσικά πρέπει να τελειώσουν πριν νυχτώσει. Ένα σημαντικό στοιχείο που συνεισφέρει στην ξεχωριστή ατμόσφαιρα είναι η Χριστουγεννιάτικη διακόσμηση και κυρίως τα πανέμορφα διακοσμημένα Χριστουγεννιάτικα δέντρα.

Όταν θα εμφανιστεί το πρώτο αστέρι στον ουρανό, την παραμονή των Χριστουγέννων (στις 24 Δεκεμβρίου) ξεκινά και η γιορτή. Αυτή η παράδοση μνημονεύει το Αστέρι της Βηθλεέμ το οποίο σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη, καθοδήγησε τους Σοφούς στη φάτνη του Χριστού . Μετά από μια ημέρα νηστείας η οικογένεια από τους γηραιότερους μέχρι τα παιδιά συγκεντρώνονται στο γιορτινό τραπέζι, που ειδικά για τη περίσταση είναι περίτεχνα διακοσμημένο, ενώ το λευκό τραπεζομάντιλο θεωρείται πλέον απαραίτητο.

Μοιράζοντας το opłatek

t oplatek

Πριν ξεκινήσει δείπνο πρώτα, ένα άτομο έλεγε την προσευχή, μερικές φορές και ένα απόσπασμα από τη Αγιά Γραφή σχετικά με τη γέννηση του Χριστού. Μετά η οικογένεια ευχόταν μεταξύ τους ό,τι καλύτερο για το νέο έτος σαν σημάδι συμφιλίωσης, αγάπης, φιλίας και ειρήνης μοιράζοντας παράλληλα το opłatek. Το opłatek είναι ψωμί με υφή γκοφρέτας πάνω στο οποίο απεικονίζεται μια θρησκευτική εικόνα. Κάθε άτομο που παρευρίσκεται στη γιορτή των Χριστουγέννων παίρνει ένα και στη συνέχεια μοιράζεται κομμάτια του με όλους τους άλλους. Αυτό συνοδεύεται από ανταλλαγές καλών ευχών και γίνεται πριν καθίσει η οικογένεια στο τραπέζι για φαγητό. Αυτή η παράδοση συνδέεται με το σπάσιμο του ψωμιού στο Μυστικό Δείπνο.

Χωρίς κρέας
Τηρώντας αυστηρά τη παλιά καθολικής παράδοση, οι Πολωνοί συνήθως απέχουν από το κρέας και το σκληρά ποτά την παραμονή των Χριστουγέννων. Ωστόσο, το κρασί και τα ψάρια είναι αποδεκτά, και το τελευταίο είναι άφθονα χαρακτηριστικό στα παραδοσιακά πιάτα.

t potrawy

Αμέσως μετά ξεκινά το εντυπωσιακό δείπνο χωρίς κρέας των 12 πιάτων που συμβολίζουν τους 12 αποστόλους και 12 μήνες. Ένα για κάθε μήνα του νέου έτους. Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι πρέπει ο καθένας μας να δοκιμάσει το κάθε πιάτο για να εξασφαλίσει καλή τύχη για όλη την επόμενη δωδεκάμηνη περίοδο. Τα κλασσικά πολωνικά πιάτα Χριστουγέννων περιλαμβάνουν, το λάχανο και τα μανιτάρια, pierogi (ζυμαρικά), μπορς, ψάρι και την παπαρούνα.

Ένα πιάτο άδειο στο τραπέζι

t talerz

Αφού καθίσουν όλοι στο τραπέζι για να δοκιμάσουν τα νόστιμα Χριστουγεννιάτικα φαγητά , μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι ένα πιάτο είναι ακόμα άδειο. Πολλοί Πολωνοί αφήνουν ένα άδειο πιάτο στο τραπέζι ως ενθύμιο αυτών που έχουν φύγει από τη ζωή. Άλλοι εξακολουθούν να αφήνουν ένα άδειο μέρος στο τραπέζι σε περίπτωση που κάποιος κατά τύχη εμφανιστεί και ζητήσει καταφύγιο. Ενώ αυτό συμβαίνει σπάνια στις μέρες μας, η παράδοση απαιτεί, ωστόσο, να τηρηθεί και να αντιμετωπιστούν αυτά τα άτομα σαν μέρος της οικογένειας.

Σανό κάτω από το λευκό τραπεζομάντιλο

t sianko

Ένα στοιχείο παραδοσιακών Χριστουγεννιάτικων διακοσμήσεων είναι δέματα από κριθάρι και σίκαλη, σανό και άχυρα τα οποία υποτίθεται έφερναν καλές σοδειές και θύμιζαν σε όλους την φτώχεια μέσα στην οποία γεννήθηκε ο Χριστός. Το έθιμο έχει επιζήσει με τη μορφή μιας δέσμης από σανό κάτω από το λευκό τραπεζομάντιλο. Κάθε μέλος της οικογένειας θα τραβήξει ένα καλάμι και όποιος έχει το μακρύτερο λένε ότι θα ζήσει περισσότερο. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι τα πράσινα κλαράκια συμβολίζουν την τύχη και το γάμο, και τα κίτρινα, είναι για άλλους μια εργένικη χρονιά. Στην πραγματικότητα, η πράξη αυτή θυμίζει τη γέννηση του Ιησού σε άχυρο. Σε μερικά σπίτια αυτό συνοδεύεται σήμερα με χρήματα, λέπι ή κόκαλο ψαριού μέσα στο πορτοφόλι – για να διασφαλίσουν αφθονία στο νέο έτος.

Μετά το δείπνο, Χριστουγεννιάτικα κάλαντα τραγουδιούνται και γίνεται ανταλλαγή δώρων.

Μιλώντας με τα ζώα

t zwierzeta

Σύμφωνα με έναν παλιό πολωνικό μύθο, τα ζώα λαμβάνουν το δώρο της ομιλίας την παραμονή των Χριστουγέννων ως ανταμοιβή για το ρόλο τους στο να καλωσορίσουν τον Ιησού στη γη. Ως αποτέλεσμα, τα παιδιά συχνά προσπαθούν να βγάλουν μια λέξη ή δύο από τα μπερδεμένα οικογενειακά κατοικίδια ζώα.

Πολλοί άνθρωποι τελειώνουν τη μέρα, πηγαίνοντας στη Μεσονύχτια Θεία Λειτουργία, γνωστή σαν Pasterka (η Θεία Λειτουργία του βοσκού).